Stopa cukrzycowa – jak cukrzyca niszczy nerwy i naczynia krwionośne w stopach

Stopa cukrzycowa to jedno z najpoważniejszych i najczęściej niedocenianych powikłań cukrzycy. Szacuje się, że co roku z powodu tego powikłania wykonuje się na świecie ponad milion amputacji kończyn dolnych – a zdecydowana większość z nich mogłaby zostać uniknięta przy odpowiedniej profilaktyce i wczesnym leczeniu. Jako diabetolog widzę pacjentów, którzy przez lata bagatelizowali drobne zmiany na stopach, nie wiedząc, że są one sygnałem poważnego procesu toczącego się głęboko w tkankach. W tym artykule wyjaśnię dokładnie, co dzieje się w organizmie osoby chorującej na cukrzycę i dlaczego stopy są tak szczególnie narażone na uszkodzenia.

Dlaczego cukrzyca atakuje właśnie stopy?

Odpowiedź tkwi w dwóch kluczowych procesach, które towarzyszą przewlekle podwyższonemu poziomowi glukozy we krwi. Pierwszym z nich jest neuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerwów obwodowych. Drugim – angiopatia, czyli postępujące uszkodzenie naczyń krwionośnych. Oba te procesy zachodzą równolegle i wzajemnie się nasilają, tworząc niebezpieczną pętlę prowadzącą do poważnych uszkodzeń tkanek.

Stopy są szczególnie podatne na te zmiany, ponieważ nerwy i naczynia krwionośne muszą tam docierać na największą odległość od serca i rdzenia kręgowego. Im dalsza droga, tym większe ryzyko uszkodzenia – to prosta zależność anatomiczna, która sprawia, że właśnie stopy jako pierwsze odczuwają skutki cukrzycy.

Neuropatia cukrzycowa – gdy nerwy przestają działać

Glukoza w nadmiarze jest substancją toksyczną dla komórek nerwowych. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia osłonek mielinowych nerwów – czyli warstwy ochronnej, która otacza włókna nerwowe i umożliwia prawidłowe przewodzenie impulsów. Mechanizm tego uszkodzenia jest złożony i obejmuje m.in. nasilony stres oksydacyjny, gromadzenie się sorbitolu wewnątrz komórek nerwowych oraz zaburzenia mikrokrążenia w naczyniach odżywiających nerwy.

W praktyce oznacza to, że pacjent stopniowo traci czucie w stopach. Najpierw pojawia się mrowienie, pieczenie lub uczucie